مهندسي صنايع - مهندس امير

استاندارد

استاندارد چيست؟استانداردها يك سري اطلاعات يا روشها در زمينه هاي خاص هستند. يك استاندارد مي تواند مواد لازم در ساختن تجهيزاتي باشد يا روش يافتن خاصيتي، و يا چگونگي بازرسي وسيله اي يا حتي فرهنگ لغت فني در يك زمنيه خاص باشد و موارد بيشمار ديگر.يك استاندارد شايد، حداقل شرايط مطلوب را ارائه دهد و يا اينكه بهترين شرايط را و يا شايد شرايطي كه عمومأ مناسب است را ارائه دهد؛ بهرحال نوع استاندارد (از نظر موارد بالا) ذكر مي گردد. هر استاندارد همه حالات يك مورد خاص را شامل نمي شود. دامنه كاربرد و همچنين محدوديت هر استاندارد قبل ازبيان مفاد استاندارد ذكر مي گردد. در رابطه با هدف مورد نظر،يك استاندارد ممكن است محدود كننده باشد ويا نباشد در هر حال در بعضي مواردويژه اجبار در تخطي از استاندارد ذكر شده در حالت كلي وجود دارد. معمولأ پس از تدوين ، يك استاندارد تا سالها اجباري نيست، تا سازندگان خود را تطبيق دهند، سپس استاندارد اجباري شود. اساس استانداردها چيست؟استانداردها معمولأ برپايه دانش وتجربه متخصصين يك موسسه و همچنين اطلاعات جمع اوري شده از ديگر شركتها و مراكز صنعتي تعيين مي گردد. با توجه به اينكه گذشت زمان مسائل جديدي بوجود مي آورد و همچنين تجربيات جديدي حاصل مي گردد، طبيعي است كه هر چند سال يكبار استانداردهاي يك موسسه خاص تغيير كند و هميشه بهترين استانداردها ، جديدترين استانداردها هستند. با توجه به اين مسئله همواره استانداردها با هزينه زياد تدوين مي شوند، در نتيجه جايي براي دريافت مجاني استانداردها نيست.چه مراكزي استاندارد ارائه مي كنند؟به دليل اينكه استانداردها اطلاعات بسيار تخصصي در يك زمينه ويژه ارائه مي دهند،معمولأ شركتها يا مجامعي استاندارد ارائه مي كنند كه فعاليت هاي آنان، متمركز روي همان مورد صنعتي باشد . شايد بتوان گفت سه گروه استاندارد تدوين مي كنند:1. مراكز دولتي2. اتحاديه هاي صنعتي و غير انتفاعي 3. شركتها و مراكز صنعتي مثلا در آمريكا ANSI موسسه ملي است و استانداردهايي كه توسط سازمانهاي مختلف تدوين مي شوند، چنانچه به مقبوليت عامه برسند، توسط ANSI اعتبار كشوري مي يابد و به آن شماره استاندارد ANSI اعطا مي شود. API, AGA, ،, ISA استانداردهايي از گروه دوم در آمريكا هستند. استانداردهايي كه توسط كارخانجات تدوين مي شود،مثل استاندارد پژو يا استاندارد چرخ خياطي فاف معمولأ بيشتر استانداردهاي عملكرد و دوام را مطرح مي كنند تا استانداردهاي پارامترها را . در اين استانداردها كمي سلايق هم دخالت دارد. در زير فهرستي از استانداردهاي كشورهاي مختلف آورده شده است:ANSI:آمريكا JIS: ژاپن DIN: آلمان AFNOR: فرانسه GOAST: روسيه ISIR: ايران BS: انگلستان چرا استانداردهاي بومي بهتر است؟چون شرايط جغرافيايي هر كشور و همچنين ويژگيهاي ارگونوميك افراد يك كشور، در آن دخيل است و لي بهتر است از استانداردهاي خارجي استفاده كرد تا استانداردهاي ضعيف. استفاده از استاندارد چه مزايايي به همراه دارد؟استفاده از استاندارد باعث افزايش كارآيي، افزايش صحت يك روش، يكنواختي اطلاعات بدست آمده در يك زمينه خاص،افزايش ايمني، كاهش مصرف قطعات يدكي و .... مي شود. چه كساني از استاندارد ها استفاده مي كنند؟خريداران يا استفاده كنندگان از سرويسها، براي كنترل اينكه جنس ، ابعاد يا سرويس مورد مطالبه مطابق استانداردهاي خود يا مورد قبول خود هستند يا نه،از استاندارد استفاده مي كنند. سازندگان يا ارائه دهندگان سرويس براي ساخت وسايل و همچنين ارائه سرويسهايي مطابق استاندارد مورد نظر، از استاندارد استفاده مي كنند. حتي گاهي استفاده از استاندارد به عنوان جزيي از مسير مهندسي معكوس مطرح مي شود. چگونه بايد از استاندارد ها استفاده كرد؟در بسياري موارد نمي توان از دو يا چند استاندارد مختلف در انجام يك كار استفاده كرد. معمولأ براي رسيدن به يك هدف معين بايستي تمامي اجزا تحت يك استاندارد خاص باشند تا مجموعه اي هماهنگ حاصل شود. البته در بعضي موارد با يك بررسي همه جانبه مي توان به استفاده از چند استاندارد معين، براي رسيدن به يك هدف مشخص نظر داد. چگونه بايد اشاره كرد كه جايي از استاندارد خاصي استفاده شده است؟تنها ذكر اين موضوع كه در اين جا از استاندارد ANSI استفاده شده كافي نيست . بلكه بايد شماره استاندارد مربوطه و حتي سال انتشار استاندارد ذكر شود، مثلأ:ASTM D4520 (1998) كه نشان مي دهد استاندارد ASTM، شماره D4520 مصوب 1998 است. از كجا مي توان فهميد كسي كه ادعا مي كند محصولش مطابق استانداردي است، واقعيت دارد؟در كشورهاي مختلف علاوه بر موسسات ملي تدوين استاندارد،موسساتي هم وجود دارند كه تحت نظارت دولت قرار دارند و برقرار بودن استانداردهاي ذكر شده توسط سازنده را چك مي كنند. فهرست كوچكي از اين موسسات عبارتند از :BASEFA: انگلستان PTV: آلمان UL ، FM: آمريكا چزي : ايتاليا در واقع بايد با هر محصولي كه ذكر مي كند وفق استانداردي است، تاييديه موسسات بالا را هم داشته باشد. آيا هر استانداردي در محدوده كشور تدوين كننده استفاده مي شود؟نه، استانداردهاي معروف كه ناشي از قوي بودن و دقت كردن به جزئيات است، در تمام دنيا به آنها استناد مي شود. مثل استانداردهاي آمريكايي (در تمام موارد)، استاندارد نروژ ( درمورد سكوهاي نفتي)،استانداردهاي استراليا (در زمينه خودروهاي گاز سوز ) و ....استانداردهاي ايزو ISO چيست؟استاندارد ISO توسط سازمان بين المللي استاندارد تدوين شده است. البته بايد گفت عمده استانداردهاي ISO از استانداردهاي DIN گرفته شده است. كشور ايران نيز عضو اين سازمان است ولي عمدتأ شامل كشورهاي اروپايي است. استاندارد ايران ISIR چيست؟موسسه استاندارد ايران در سال 1332 تاسيس گرديد و استانداردهايي در زمينه هاي مختلف تدوين كرده است البته اين استانداردها پوشش كمي بر مسايل مي دهند. اين استاندارد را مي توان از موسسه استاندارد ايران در جاده كرج يا دفتر آن در تهران تهيه نمود و يا اينكه بطور رايگان و بزبان فارسي از سايت www.isiri.Org دريافت نمود.استانداردهاي خارجي را چگونه مي توان بدست آورد؟· · رجوع به موسسه استاندارد ايران و سفارش استاندارد مورد نظر كه كپي شده و تحويل مي گردد. · · خريد CD هاي حاوي استاندارد· · سفارش از اينترنت بعضي مراكز مثل شركت پتروشيمي (ميدان هفتم تير) داراي آرشيو نسبتأ كاملي از CDهاي استاندارد هستند و جستجو كرده واستاندارد مربوطه را پرينت مي گيرند.



منبع